Obrazek wyróżniający: NASA/JPL-Caltech
Ostatnie badania NASA ujawniły nowe informacje na temat meteorytu, który spadł w 2022 roku na obszarze Sahary. Skała ważąca 800 gramów uformowała się ponad 4,1 miliarda lat temu. Okazuje się, że marsjańskie meteoryty spadają na Ziemię regularnie, jednak ten konkretny (nazwany Teghaza 001 po solnisku, gdzie został znaleziony) jest jednym z najstarszych. Dane uzyskane z jego badań dają nam nowe spojrzenie na skorupę i proces formowania się Marsa oraz szansę na zbadanie procesów zachodzących między wodą a skałami w przeszłości planety.
Dlaczego ten meteoryt jest taki wyjątkowy? Pochodzi on z fragmentu Marsa, z którego nigdy wcześniej nie znaleźliśmy próbki. Przede wszystkim jednak wyróżnia go tekstura i wiek, a także unikatowość minerałów, jakie zawiera. Poza nim są na Ziemi jeszcze dwa inne bardzo stare meteoryty, jednak dają one bardziej ograniczony wgląd w geologiczną historię Marsa. Jeden z nich składa się bowiem głównie z jednego minerału, a drugi jest prawie dwa razy młodszy od Teghazy i składa się ze skał wulkanicznych. Teghaza natomiast składa się z mieszanki minerałów magmowych. Na ich podstawie możemy poznać historię formowania się skorupy Marsa ze stygnącej magmy. Mineralogia meteorytu pokrywa się z południowymi kraterami planety, co wskazuje na kilka potencjalnych lokalizacji, skąd może pochodzić.
Potencjalne lokalizacje pochodzenia meteorytu.
Naukowcy mogą potwierdzić, że meteoryt pochodzi z Marsa, porównując jego skład chemiczny i minerały z danymi zebranymi z innych misji eksplorujących planetę, takich jak lądowniki Viking oraz łaziki Curiosity i Perseverance. Został on zidentyfikowany dzięki izotopom tlenu, które występowały już w innych marsjańskich skałach. W Teghazie 001 znaleziono kryształy cyrkonu, pomocne między innymi przy datowaniu próbki, dzięki czemu wiemy, że obecna forma skały (zmieniona już przez reakcje z wodą) ma około 4,1 miliarda lat, co znaczy, że jej pierwotne uformowanie nastąpiło jeszcze wcześniej. Zazwyczaj przy datowaniu wykorzystuje się metodę rozpuszczania i następnie analizowania próbki, jednak w tym przypadku wykorzystano metodę opracowaną przez współautora artykułu dotyczącego Teghazy 001, Francois Tissota z Caltech, która analizuje pojedyncze ziarna minerałów na powierzchni malutkiego kawałka skały. Technika ta jest szybka, precyzyjna i pozwala zachować tak rzadkie próbki do przyszłych badań.
Fragment skały użyty do datowania próbki.
Metoda datowania Tissota ma być wykorzystywana również przy badaniu innych próbek nie tylko z Marsa, ale i z innych ciał pochodzących z kosmosu. Będą również kontynuowane dalsze badania nad Teghazą 001, aby wykorzystać jej pełen potencjał.
Korekta – Matylda Kołomyjec
