Zdjęcie w tle: Hubble Collaboration

Ryby są rozległym gwiazdozbiorem pasu zodiakalnego i niemal w całości leżą na północ od równika niebieskiego, pomiędzy Baranem i Wodnikiem. Słońce wędruje przez Ryby w marcu i kwietniu. Ryby to jeden z najważniejszych układów gwiazd. Znajduje się w nim bowiem tzw. punkt równonocy wiosennej, w którym równik niebieski przecina się z ekliptyką. Z powodu zjawiska precesji punkt Barana (punkt równonocy wiosennej) przesunął się do konstelacji Ryb. Konstelacja po raz pierwszy została skatalogowana przez greckiego astronoma Ptolemeusza w II wieku. 

Powyższy obrazek pochodzi z pracy Heweliusza pod tytułem “Uranographia” i przedstawia wizję ryb na tle tworzących ich gwiazd.

Gwiazdozbiór Ryb jest pochodzenia babilońskiego. Babilończycy widzieli w nim parę ryb połączonych sznurem. Konstelacja jest zwykle kojarzona z rzymskim mitem o Wenus i Kupidynie, którzy związali się liną i zamienili się w ryby, aby uciec przed potworem Tyfonem.

Według greckiej wersji mitu dwie ryby tej konstelacji przedstawiają Afrodytę i jej syna Erosa. Kiedyś Afrodyta przechadzała się wraz z Erosem nad brzegiem Eufratu. Nagle zjawił się przed nimi olbrzymi Tyfon, ale nie był to zwyczajny potwór. Miał sto głów smoka, ciało olbrzyma ludzkiej postaci, a zamiast nóg wiły się sploty węży. Afrodyta rzuciła się do rzeki wraz z Erosem i oboje przemienili się w ryby. Żeby się nie zgubić w ciemnych wodach Eufratu, połączyli się sznurem. Na pamiątkę tej chytrej ucieczki Afrodyty przed Tyfonem, obie ryby zostały przeniesione na niebo. W innej wersja tej legendy dwie ryby podpłynęły i uratowały Afrodytę i Erosa, zabierając ich na swoich grzbietach. Aby uhonorować heroiczny czyn ryb, bogini dała im nieśmiertelność i umieściła na niebie w postaci konstelacji Ryb.

Gwiazdozbiór w Polsce widoczny jest jesienią. Znalezienie znajdującego się niedaleko PegaZa, może pomóc w odnalezieniu Ryb. Konstelacja jako jedna z konstelacji zodiakalnych za sąsiadów ma Wodnika (na zachodzie) i Barana (na wschodzie). Gwiazdozbiór sąsiaduje jeszcze z Andromedą, Trójkątem i Wielorybem.

Powyższy fragment mapy nieba przedstawia gwiazdozbiór Ryb w otoczeniu sąsiednich gwiazdozbiorów. Białe okręgi z przypisanymi numerami to oznaczenia obiektów z katalogu Messiera – galaktyk, gromad.

Ryby zawierają głównie niezbyt jasne gwiazdy. Najjaśniejsza jest znana jako Kallat Nunu (lub Alpherg). Jest to żółty olbrzym o jasności 3,62 mag. Gamma Piscium to druga najjaśniejsza gwiazda o jasności 3,69 mag. Z jasnością 3,82 mag, Alrescha jest trzecią najjaśniejszą gwiazdą. Jest to podwójny układ gwiazd znajdujący się około 140 lat świetlnych od Ziemi. To w gwiazdozbiorze Ryb znajduje się jeden z pierwszych odkrytych białych karłów – gwiazda Van Maanena. Doszukać się tu można także galaktyki spiralnej M74, zawierającej liczne mgławice gazowe. Znajduje się około 32 miliony lat świetlnych od nas. Do interesujących obiektów głębokiego nieba znajdujących się w konstelacji Ryb zaliczyć również można galaktykę karłowatą Ryb, podwójną galaktykę radiową 3C 31 i zderzającą się parę galaktyk Arp 284.

Galaktyka spiralna M74

Autor

Natalia Kowalczyk