I w Polsce, i na świecie, czy to w astronomii, czy astronautyce – marzec 2026 roku był zdecydowanie owocny. Zgodnie z formą tej serii, oto omówienie wybranych wydarzeń z tego miesiąca.

Sieć Badawcza Łukasiewicz ogłosiła własny program kosmiczny

Rozwój polskiego przemysłu kosmicznego jest niezaprzeczalny. Instytut Lotnictwa Sieci Badawczej Łukasiewicz dołożył do tego cegiełkę w 2024 roku, kiedy to właśnie dzięki niemu polska rakieta znalazła się po raz pierwszy w przestrzeni kosmicznej. Jak się okazało w tym miesiącu, organizacja na tym nie poprzestaje.

Program Badań Kosmicznych Sieci Badawczej Łukasiewicz będzie się składać z kilkudziesięciu projektów badawczych zaplanowanych do 2035 roku. Skupią się one na trzech obszarach: rozwijaniu platform satelitarnych, technologiach wynoszenia ich na orbitę oraz pracach nad tzw. ładunkami użytecznymi (aparaturą badawczą lub innym oprzyrządowaniem umieszczanym w kosmosie).

„Osiągnięcia naszych inżynierów możemy wykorzystać w praktyce: nie tylko wynosząc satelity, ale również je serwisując. To wejście w nowy segment rynku kosmicznego o ogromnym potencjale wzrostu i komercjalizacji” – powiedział dyrektor Łukasiewicz – ILOT dr hab. inż. Cezary Szczepański, prof. ILOT. – „Polska ma szansę stać się europejskim liderem w serwisowaniu satelitów, rozwijaniu technologii cyfrowych oraz ekologicznych napędów, i to z własnym satelitą na orbicie” – dodał.

Łukasiewicz – Instytut Lotnictwa

Inauguracja programu badań kosmicznych Sieci Łukasiewicz.

Ostatni lot rakiety Alpha Block 1

Według nowego planu firmy Firefly Aerospace rakieta Alpha niedługo otrzyma nową odsłonę. Pałeczkę przejmie model Block 2, wydłużony o 3 metry, a także wzmocniony przez autorskie baterie i zoptymalizowane systemy ochrony termicznej. W minionym miesiącu odbył się tymczasem ostatni lot jej poprzednika o turbulentnej historii.

Więcej informacji można znaleźć w dedykowanym artykule na portalu.

Rakieta SLS misji Artemis II naprawiona

Kwietniowy start misji Artemis II staje się coraz bardziej realny. Problem z przepływem helu przez pojazd został naprawiony w rekordowym czasie i 20 marca rakieta SLS ponownie znalazła się na płycie startowej 39B kosmodromu Kennedy Space Center.

Na dzień publikacji tego artykułu data startu zapowiedziana jest na czwartek, 2 kwietnia. Może to ulec zmianie, szczególnie mając na uwadze fakt, że okienko startowe jest otwarte aż do 6 kwietnia. Planowaną datę i godzinę startu można śledzić w kalendarzu AstroNETu.

NASA

Rakieta SLS misji Artemis II z kapsułą Orion wewnątrz VAB w Centrum Kosmicznym im. Kennedy’ego, 25 lutego 2026 r.

Asteroida Ryugu ma na swojej powierzchni wszystkie zasady azotowe

Adenina, guanina, cytozyna, tymina i uracyl – związki, bez których nie istniałoby DNA i RNA – zostały wykryte w materiale pobranym ze wspomnianej asteroidy, przywiezionym na Ziemię przez sondę Hayabusa 2. Odkrycia dokonał zespół naukowców aż 5 lat po powrocie materiału badawczego na Ziemię.

Warto zaznaczyć, że nie jest to pierwsze odkrycie zasad azotowych na obiekcie innym niż Ziemia. Zawierały je także próbki z planetoidy Bennu i meteorytu Murchison. Jednakże nie czyni to tego odkrycia mniej ciekawym, a wręcz przeciwnie: pokazuje, że związki organiczne oraz budulce DNA – i tym samym życie – są być może bardzo powszechne we Wszechświecie.

Nature Communications

Zdjęcia wstępnych próbek A0106 (łącznie 38,4 mg) i C0107 (łącznie 37,5 mg) z asteroidy Ryugu (162173), pobranych odpowiednio podczas pierwszego i drugiego lądowania próbkującego. Zdjęcia wykonano w komorze czystej placówki kuratorskiej Japońskiej Agencji Eksploracji Aerokosmicznej przed dystrybucją próbek. Skala odpowiada 3 mm (czerwona linia).

Wielkie zmiany w Amerykańskiej Strategii Kosmicznej

„NASA jest ponownie zaangażowana w osiągnięcie niemal niemożliwego” – Jared Isaacman, Administrator NASA

Dnia 24 marca rozpoczęła się konferencja Ignition, mająca na celu przedstawienie zmian w planach Amerykanów na podbój kosmosu i zapewnienie świata, że Stany Zjednoczone wcale nie zwalniają. Anulowany został program stacji Gateway, a w zamian agencja ogłosiła natychmiastowe rozpoczęcie prac nad naziemnymi bazami księżycowymi. Co więcej, pojawiły się pierwsze wzmianki  o planowanym debiucie wysokowydajnych silników rakietowych na reaktory jądrowe, który będzie mieć miejsce podczas pierwszej napędzanej jednym z nich misji międzyplanetarnej, Space Reactor-1 Freedom. Ma ona zostać wystrzelona na Marsa przed końcem 2028 roku.

Więcej informacji można znaleźć w dedykowanym artykule na portalu.

Nowo odkryty układ planetarny lustrzanym odbiciem Układu Słonecznego

Astronomowie zaobserwowali dwie formujące się planety w dysku dokoła gwiazdy WISPIT 2. Jak podaje główna autorka publikacji o odkryciu, „WISPIT 2 daje najlepszy wgląd w naszą przeszłość, jaki dotychczas posiadamy”. System ten przypomina bowiem młody Układ Słoneczny.

Wykrycie tej sytuacji to niezwykła rzadkość ze względu na trudność w wykryciu tak małych ciał niebieskich. Istnieje wręcz tylko jeden inny przykład: układ PDS 70.

ESO/C. Lawlor, R. F. van Capelleveen et al.

Grafika przedstawiająca omawiane dwie planety, stworzona na podstawie zdjęć wykonanych przez VLT.

Prezydent podpisał ustawę o działalności kosmicznej

Dnia 24 marca prezydent Karol Nawrocki złożył podpis pod ustawą, która dotyczy uregulowania prowadzenia działalności kosmicznej w Polsce, w tym zasad:

• udzielania zezwolenia na wykonywanie działalności kosmicznej,
• kontroli wykonywania działalności kosmicznej,
• odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez obiekt kosmiczny,
• odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy,
• prowadzenia rejestru obiektów kosmicznych KROK,
• sposobu i trybu postępowania w przypadku wystąpienia nieprzewidzianych zdarzeń związanych z wykonywaniem działalności kosmicznej
• oraz w przypadku znalezienia rzeczy, co do której istnieje podejrzenie, że jest śmieciem kosmicznym.

Nowe przepisy wejdą w życie po upływie 14 dni od ich ogłoszenia.

Japońska firma ispace się nie poddaje

Po porażce lądownika Hakuto-R 2 w czerwcu 2025 roku sytuacja wyglądała naprawdę niepokojąco dla firmy ispace Inc. Notowania na japońskiej giełdzie spadły o połowę i pojawiły się obawy o dalszy los korporacji. Nie doszło jednak do najgorszego – od tamtego czasu zarządowi firmy udało się uspokoić inwestorów poprzez zmiany w biznesplanie. Firma skupi się bowiem na swoich mocnych stronach, a mianowicie na dostarczaniu satelitów komunikacyjnych na orbitę Księżyca, czyli umiejętności, którą już zademonstrowali.

Ambicje lądowania na Księżycu ispace schodzą więc na drugi plan, lecz nie znikają całkowicie. Ogłoszono nawet nowy lądownik, ULTRA, lecz pierwszy lot został przełożony na 2028 rok, a termin realizacji umowy z NASA na lot w ramach Commercial Lunar Payload Services – na rok 2030.

ispace Inc.

Wizualizacja lądownika ULTRA.

To kończy podsumowanie miesiąca – więcej informacji już 1 maja!

Korekta – Alicja Seliga