Zdjęcie w tle: NASA/JPL-Caltech
Wnętrze planety może zawierać wiele wskazówek dotyczących jej historii. Szczególnie dotyczy to planet takich jak Mars, którego płaszcz, jak się okazuje, mieści w sobie pozostałości po uderzeniach nawet sprzed 4,5 miliarda lat. Struktury pod marsjańską skorupą przetrwały najprawdopodobniej dlatego, że – w odróżnieniu od Ziemi – nie występują w niej ruchy tektoniczne. Trzęsienia ziemi na Czerwonej Planecie znacznie różnią się od tych, które wywołują drżenia na powierzchni naszej planety, ponieważ na Marsie nie występują przesunięcia i zderzenia mas skalnych. Zamiast tego wynikają one z innych zjawisk (również możliwych na Ziemi): pękania skał i uderzeń meteorytów.
W artykule opublikowanym 8 sierpnia 2025 roku w czasopiśmie „Science” zespół pracujący nad danymi sejsmicznymi Marsa ogłosił odkrycie niespodziewanych struktur w jego płaszczu. Przedstawione zostały wyniki badań nad falami sejsmicznymi o wysokich częstotliwościach, na których najlepiej widoczne jest ich rozpraszanie się w obecności niejednorodności. Dane zebrane z trzęsień ziemi na Czerwonej Planecie wskazują na bardzo niejednolitą strukturę jej płaszcza. W ramach misji InSight na powierzchni Marsa został umieszczony sejsmometr, który zarejestrował aż 1319 trzęsień. Niektóre z nich charakteryzowały się bardzo widocznymi zakłóceniami sygnału, w tym jego opóźnieniami.
W samym artykule analizowane są dane z ośmiu trzęsień, w których przypadku opóźnienie było mocno zauważalne. Na początku autorzy pisma „Science” przypisywali je wpływowi marsjańskiej skorupy, ale wkrótce dostrzegli niezwykle interesującą zależność. Okazało się, że im dalej fala podróżuje przez płaszcz Marsa, tym większe jest opóźnienie. Dodatkowo, używając symulacji komputerowej, odkryli, że zjawisko nasila się w konkretnych obszarach. Wydaje się, że niejednorodności mogą być z innego materiału niż reszta płaszcza.
Artystyczna wizja fali sejsmicznych i odkrytych struktur.
Istnienie niejednorodności, lub „grud”, w strukturze Marsa nasuwa na myśl fascynujące pytanie: skąd one się tam wzięły? Zgodnia z główną hipotezą są one wynikiem uderzeń w powierzchnię Marsa skalistych ciał, których energia była na tyle duża, by stopić fragmenty planety we wczesnym stadium jej rozwoju. Jest to spójne z aktualną wiedzą, według której wczesny Układ Słoneczny był bombardowany przez różne obiekty, na przykład przez asteroidy. Niestety trudno stwierdzić, jakiego rodzaju ciało spowodowało niejednorodności w płaszczu Czerwonej Planety.
Na przykładzie tego badania można zauważyć, że dane z zakończonych misji wciąż mogą być wielce przydatne – tak jak te z misji InSight, które pozwoliły odkryć różnorodną naturę płaszcza Marsa.
Redakcja tekstu – Antonina Habrat, Matylda Kołomyjec
