Amerykańska firma City Labs ogłosiła, że skonstruowany przez nią satelita Betavoltaic Orbital High-Reliability (BOHR, Betawoltaiczny Orbitalny Wysoceniezawodny) poleciał w kosmos w ramach misji Transporter-17 firmy SpaceX. Jest to pierwszy komercyjny satelita zasilany energią jądrową. To satelita typu CubeSat – małe, prostopadłościenne urządzenie o standaryzowanych wymiarach. Osiągnięcie to jest na tyle znaczące, że firma zapowiada wykorzystanie swojej technologii w programie Artemis, m.in. do zasilania urządzeń w wiecznie zacienionych kraterach południowego bieguna Księżyca.

City Labs

Schemat 3D sondy wraz z płytkami, na których znajdują się baterie.

Technologia stojąca za pomysłem

City Labs specjalizuje się w opracowywaniu urządzeń zasilanych energią jądrową opartą na izotopach promieniotwórczych, przeznaczonych dla różnych sektorów, takich jak obrona, medycyna, przemysł czy eksploracja kosmiczna. W ostatnich latach firma jest odpowiedzialna za stworzenie długożywotnych baterii NanoTritium – niewielkich, przenośnych urządzeń, które wykorzystują rozpad trytu (izotopu wodoru) do generowania prądu elektrycznego. Podobne rozwiązania są znane w medycynie od lat 70. XX wieku, kiedy to po raz pierwszy wszczepiano je pacjentom jako źródło zasilania rozruszników serca.

Obecnie City Labs koncentruje się na poszerzaniu zastosowań tej technologii, m.in. w sektorze kosmicznym. Aktualnie dostępna komercyjnie jest ich bateria model P100, która generuje napięcie do 2,4 V przy natężeniu prądu 50–350 nA. Urządzenie to może działać przez ponad 20 lat, stale dostarczając niewielkie ilości energii. Jest to idealne źródło zasilania dla sond i urządzeń operujących w ekstremalnie trudno dostępnych miejscach, gdzie nie można skutecznie wykorzystać energii słonecznej ani ciepła – np. w wiecznie zacienionych kraterach księżycowych, gdzie planowana jest budowa pierwszej stałej bazy.

Omawiana sonda ma natomiast charakter demonstracyjny i jej głównym celem jest walidacja technologii NanoTritium w warunkach kosmicznych. Dlatego magistrala satelity jest zasilana tradycyjnymi panelami fotowoltaicznymi.

Sonda i jej legalność

Misja BOHR to pierwszy przypadek, w którym zastosowano procedurę Federalnej Administracji Lotnictwa (FAA) dotyczącą zatwierdzania startów z ładunkami nuklearnymi, zgodnie z Memorandum Bezpieczeństwa Narodowego nr 20 (NSPM-20). 30 września 2025 r. FAA wydała pozytywną autoryzację dla ładunku użytecznego misji BOHR, co stanowi kamień milowy w regulacjach dotyczących komercyjnego wykorzystania materiałów jądrowych w lotach kosmicznych.

City Labs

Zdjęcie baterii NanoTritium wraz ze schematem rozpadu jądrowego, który ją zasila.

Bateria NanoTritium została zaprojektowana tak, aby generować ekstremalnie niski poziom promieniowania i bezpiecznie integrować się ze standardowymi warunkami komercyjnych startów. To istotny krok naprzód w rozwoju jądrowych rozwiązań energetycznych dla sektora kosmicznego.

Korekta – Alex Rymarski