Zdjęcie w tle: Stellarium

Luty wciąż pozostaje pod wpływem zimy, ale powoli zaczyna zdradzać pierwsze oznaki nadchodzących zmian. Noce są nadal długie i sprzyjają obserwacjom nieba, a chłodne, suche powietrze może zapewnić dobrą przejrzystość. Choć warunki atmosferyczne potrafią być zmienne i wymagają cierpliwości, bezchmurne wieczory dają jednak doskonałą okazję do podziwiania zimowych gwiazdozbiorów. To czas na śledzenie subtelnych przemian zachodzących nad horyzontem, powoli zapowiadających wiosenne niebo.

Pierwszy dzień miesiąca rozpocznie się o godzinie 07:17 i zakończy o 16:22. Będzie więc trwał 9 godzin i 5 minut, czyli aż godzinę i 16 minut dłużej niż miesiąc temu. Dni będą się zauważalnie wydłużać im bliżej w czasie do równonocy wiosennej; ostatniego dnia lutego wschód Słońca nastąpi już o 06:25, a zachód o 17:12, dając dzień trwający 10 godzin i 47 minut.

Księżyc

Przez pierwsze dni lutego Księżyc będzie widoczny nad horyzontem przez całą noc, a z czasem jego wschody będą następować coraz później. Od około 15 lutego naturalny satelita pojawiać się będzie nad horyzontem jedynie przez kilka godzin w ciągu dnia. Jednak czas jego widoczności szybko się wydłuży i już po kilku dniach Księżyc znów będzie możliwy do obserwacji wieczorem, a wkrótce potem pozostanie widoczny przez znaczną większość nocy. Pełnia przypadnie 1 lutego, a nów 17 lutego. W tym miesiącu przewiduje się kilka zbliżeń Księżyca z planetami: 18 lutego z Merkurym oraz 19 lutego z Saturnem, obie około godziny 18:00, nisko nad zachodnim horyzontem. 23 lutego Księżyc znajdzie się blisko Plejad oraz Urana niewiele dalej, a 26 lutego nastąpi zbliżenie na niebie z Jowiszem.

Planety

Merkury

Przez cały miesiąc wschodzi rano i zachodzi do 18:30, przez co zauważalny będzie jedynie wieczorami. 19 lutego osiągnie swoją maksymalną elongację wschodnią (18°7′).

Wenus

Wschodzić będzie około godziny 07:00, w drugiej połowie miesiąca zacznie zachodzić wieczorami, będąc widoczna nisko nad horyzontem przed 18:00.

Mars

Niewidoczny. Przez cały miesiąc wschodzi blisko wschodu Słońca i zachodzi przed 16:00.

Jowisz

Na początku miesiąca widoczny aż do świtu. W drugiej połowie lutego zacznie zachodzić około godziny 05:00, potem 04:30. Na przestrzeni czasu jego jasność będzie stopniowo spadać od -2,46 do -2,30 mag.

Saturn

Przez pierwsze dni lutego około 20:30, co z czasem będzie przyspieszać. Pod koniec miesiąca przestanie być widoczny na niebie już po godzinie 19:00. Jego jasność będzie spadać od 1,13 do 1,04 mag. W porównaniu do poprzednich miesięcy, jego ustawienie względem Ziemi powoli się zmienia, dzięki czemu pierścienie robią się coraz lepiej zauważalne i przestają wyglądać jak cienka linia. Przez ostatni tydzień lutego około 18:00 będzie można obserwować jego zbliżenie z Neptunem.

Uran

Najpierw będzie zachodzić o 02:20, następnie stopniowo coraz wcześniej, aż do zachodów o 00:40 na końcu miesiąca. Góruje na wysokości 55° około 17:30. W porównaniu do stycznia, jego jasność nieznacznie wzrośnie, osiągając 5,73 mag na koniec miesiąca.

Neptun

Początkowo zachodzi o 20:50, pod koniec miesiąca już kilka minut po 19:00. Będzie widoczny coraz bliżej Saturna; w najmniejszej odległości od siebie znajdą się od 21 do 23 lutego. Jego jasność 7,94 mag utrudnia jednak prowadzenie obserwacji, zwłaszcza w pobliżu jaśniejszej planety.

Stellarium

Koniunkcja Księżyca z Saturnem 19 lutego przed godziną 18:00. W pobliżu Merkury, z którym Księżyc był w koniunkcji poprzedniego wieczoru.

Roje meteorów

W lutym aktywnych będzie kilka słabszych rojów meteorów, których aktywność nie przekroczy ZHR ≈ 5. Choć sporadyczne „spadające gwiazdy” mogą urozmaicić nocne obserwacje, nie pojawi się żaden wyraźnie wyróżniający się rój, który zasługiwałby na szczególną uwagę.

Charakterystyczne obiekty

Niebo w lutym wciąż zdominowane jest przez klasyczne gwiazdozbiory zimowe, jednak coraz wyraźniej zaznacza się ich powolne przesuwanie ku zachodowi. Po zmroku na południowej części nieba nadal efektownie prezentuje się Orion z charakterystycznym Pasem, który pozostaje jednym z najważniejszych punktów orientacyjnych zimowego nieba. Syriusz w Wielkim Psie nadal przykuwa uwagę jako najjaśniejsza gwiazda nocnego firmamentu, choć z każdą kolejną nocą góruje nieco wcześniej. Wysoko nad horyzontem dobrze widoczne są Woźnica z Kapellą oraz Bliźnięta z jasnymi Kastorem i Polluksem. Na północnej stronie nieba niezmiennie dominują Wielka i Mała Niedźwiedzica wraz z wijącym się pomiędzy nimi Smokiem. Coraz lepiej zaznacza się także obecność wiosennych gwiazdozbiorów – nad wschodnim horyzontem wyraźniej wznosi się Lew, zapowiadając stopniowe przejście ku wiosennemu niebu. Zimowy Trójkąt i Zimowy Sześciokąt pozostają nadal dobrze widoczne, choć w drugiej połowie nocy zaczynają tracić swoją dominującą pozycję. O około 22:30 na niebie za to zaczyna się pojawiać asteryzm Trójkąt Wiosenny, składający się z gwiazd: Arktur (z gwiazdozbioru Wolarza), Regulus (z Lwa) i Spika (z Panny).

ASTROFAN

Asteryzm Trójkąt Wiosenny.

Obiekty głębokiego nieba

W lutym zimowe konstelacje wciąż oferują wiele atrakcyjnych celów. Mgławica Oriona (M42) stopniowo traci swoją dominującą pozycję na wieczornym niebie, ustępując miejsca obiektom związanym z gwiazdozbiorami wiosennymi. Wciąż efektownie prezentują się Plejady (M45) w Byku, będące dobrym celem nawet dla niewielkich instrumentów. Coraz większą uwagę przyciąga Lew, w którym przez teleskop można odnaleźć galaktykę NGC 3455. W Hydrze, największym gwiazdozbiorze nieba, dostępne stają się gromady M48 oraz M68; pierwsza z nich widoczna już w lornetkach, a przy bardzo dobrych warunkach możliwa do dostrzeżenia nawet gołym okiem, druga natomiast wymagająca teleskopu. W Pompie, której jedynie fragment jest widzialny z Polski, najlepiej właśnie w połowie lutego, warto spróbować obserwacji galaktyki NGC 2997 – subtelnej, ale interesującej dla bardziej doświadczonych obserwatorów z lepszym sprzętem. Innym celem obserwacyjnym może być galaktyka NGC 3115 w gwiazdozbiorze Sekstantu, zawierająca w swoim jądrze masywną czarną dziurę. Niebo coraz wyraźniej przesuwa więc akcent z mgławic zimowych na galaktyki i gromady charakterystyczne dla nadchodzącej wiosny.

Stellarium

Fragment nieba w lutym z zaznaczonymi niektórymi obiektami głębokiego nieba.