Marzec to okres przejściowy między zimą a wiosną, co wyraźnie widać także na nocnym niebie. Noce są coraz krótsze, ale wciąż na tyle długie, by umożliwić komfortowe obserwacje, zwłaszcza przy sprzyjającej pogodzie i możliwie niskim zanieczyszczeniu światłem. Zimowe gwiazdozbiory stopniowo znikają z wieczornego nieba, a ich miejsce zajmują konstelacje charakterystyczne dla wiosny. To dobry moment, by porównać zmiany zachodzące na niebie i przygotować się na nadchodzący sezon obserwacyjny.

Pierwszego dnia miesiąca Słońce wzejdzie o godzinie 06:20 i zajdzie o 17:16, co daje dzień trwający 10 godzin i 54 minuty, czyli aż godzinę i 49 minut dłuższy niż 1. lutego. 31 marca wschód nastąpi o 06:11, a zachód o 19:09. Dzień będzie trwał prawie 13 godzin, a więc w ciągu miesiąca wydłuży się o godzinę.

20 marca przypada równonoc wiosenna (początek astronomicznej wiosny), kiedy dzień i noc trwają niemal tyle samo, a Słońce przechodzi przez równik niebieski, wyznaczając symboliczny moment przejścia z zimy w wiosnę. W nocy z 28 na 29 marca nastąpi zmiana czasu na letni, kiedy o godzinie 02:00 zegarki zostaną przestawione na 03:00.

Księżyc

Na początku miesiąca Księżyc będzie widoczny przez całe noce; nad horyzontem będzie od godzin popołudniowych do około 06:30 rano. 5 marca czas widoczności ograniczy się do godzin 20:00 – 01:20, po czym wróci do okna 21:20 – 06:50. Z każdym dniem okno to będzie się przesuwać w czasie coraz bardziej do przodu, aż do 19 marca, kiedy Księżyc wzejdzie o 05:50 i zajdzie o 18:40. Odtąd satelita będzie zaczynał być widoczny wieczorami, stopniowo coraz dłużej, aż pod koniec miesiąca znów znajdzie się nad horyzontem przez całe noce. Pełnia Księżyca nastąpi 3 marca, a nów 18 marca.

W tym miesiącu Księżyc nie znajdzie się w wielu widocznych po zmroku koniunkcjach – jedynym zdarzeniem będzie koniunkcja z Jowiszem 26 marca.

Stellarium

Fragment nocnego nieba podczas koniunkcji Księżyca i Jowisza 26 marca.

Planety

Merkury

Na początku marca niewidoczny – wschodzi około 06:20 i zachodzi o 18:30. Z biegiem miesiąca zacznie wschodzić coraz bardziej przed wschodem Słońca i w drugiej połowie marca będzie zauważalny nisko nad horyzontem niedługo po 05:00.

Wenus

Widoczna jedynie wieczorami: na początku miesiąca zachodzi o 18:20, następnie coraz później, aż do 21:00. Jej jasność wynosi −3,8 mag, co czyni ją najjaśniejszą planetą na niebie. 8 marca znajdzie się w koniunkcji z Saturnem, widocznej nisko nad horyzontem około godziny 18:00.

Mars

W pierwszej połowie miesiąca wschodzić będzie o 06:00 i zachodzić o 16:00. Lepiej widoczny w drugiej połowie miesiąca, kiedy zacznie wschodzić o 05:30. 27 marca nad horyzontem znajdzie się już o godzinie 05:00, jednak już następnego dnia powróci do wschodzenia całą godzinę później.

Jowisz

Pierwszego marca będzie widoczny do 04:20, co będzie się stopniowo cofać w czasie, aż do końca miesiąca, gdy zajdzie pod horyzont o 03:30. Jego jasność będzie spadać od -2,29 do -2,07 mag. Dalej utrzymuje swoją pozycję w gwiazdozbiorze Bliźniąt, gdzie podczas górowania wznosi się na wysokość około 60 stopni nad horyzontem.

Saturn

Na początku widoczny wieczorami do godziny 19:00. W drugiej połowie miesiąca stanie się trudniejszy do zaobserwowania – nad horyzont będzie wschodził niedługo przed wschodem Słońca i pozostanie tam do 18:00. Powierzchnia jego pierścieni widoczna z perspektywy Ziemi robi się stopniowo większa w porównaniu do poprzednich miesięcy. Na przestrzeni marca jego jasność spadnie z 1,03 do 0,9 mag.

Uran

Najpierw będzie zachodzić o godzinie 00:30, następnie coraz wcześniej, aż do 23:40 na koniec marca. Jego jasność nieznacznie wzrośnie, osiągając 5,78 mag.

Neptun

W pierwszej połowie miesiąca będzie widoczny na niebie do około 19:00, nadal przebywając blisko Saturna jako pozostałość po lutowej koniunkcji. W drugiej połowie miesiąca będzie zachodził już około 18:20. Jego jasność pozostaje na zbliżonym poziomie, około 7,95 mag.

Roje meteorów

W marcu nie wystąpi żaden większy, obfity rój meteorów. Możliwe będą natomiast obserwacje trzech słabszych rojów: gamma Normidy (ZHR około 8) oraz Virginidy i delta Pavonidy (oba ZHR około 5). Nie należą one do szczególnie widowiskowych ani licznych, jednak przy sprzyjających warunkach pojedyncze meteory mogą efektownie przeciąć nocne niebo.

Charakterystyczne obiekty

W marcowe wieczory w pierwszej połowie nocy wciąż dominują zimowe gwiazdozbiory, takie jak Orion z charakterystycznym Pasem Oriona, Byk z gromadą Plejad oraz Bliźnięta z jasnymi gwiazdami Kastor i Polluks. Z każdą kolejną godziną przesuwają się one jednak ku zachodowi, ustępując miejsca konstelacjom wiosennym. Coraz wyżej wznosi się Lew z wyraźnym łukiem tworzącym głowę zwierzęcia oraz jasną gwiazdą Regulus, a na wschodzie pojawia się rozległa Panna. Wysoko nad horyzontem łatwo odnaleźć Małą i Wielką Niedźwiedzicę, której charakterystyczny kształt prowadzi obserwatora do takich gwiazd jak Arktur w Wolarzu czy Spika w Pannie.

ASTROFAN

Asteryzm Trójkąt Wiosenny. Na początku marca w całości pojawia się na niebie około 21:30, a z każdym kolejnym dniem coraz wcześniej.

Obiekty głębokiego nieba

w pierwszej połowie miesiąca wciąż mamy jeszcze szansę podziwiać zimowe perełki głębokiego nieba z Mgławicą Oriona M42 na czele. Obiekt ten jest dobrze widoczny w pierwszej połowie miesiąca do północy; pod koniec marca z obserwacjami trzeba będzie już zdążyć do 22:30. W rejonie gwiazdozbiorów Panna oraz Warkocz Bereniki znajduje się słynna Gromada w Pannie – rozległe skupisko galaktyk, z których wiele jest dostępnych dla teleskopów amatorskich jako delikatne, owalne pojaśnienia. W gwiazdozbiorze Lwa warto skierować instrument w stronę Trypletu Lwa, obejmującego galaktyki Messier 65, Messier 66 oraz NGC 3628, tworzące efektowną kompozycję blisko siebie. Z kolei w sąsiednim gwiazdozbiorze Raka znajduje się jasna gromada otwarta M44, znana jako Żłóbek – łatwa do odnalezienia nawet przez lornetkę, stanowiąca wdzięczny cel obserwacyjny na marcowe wieczory.

Stellarium

Galaktyki Trypletu Lwa.