Artemis II – pierwsza załogowa misja poza orbitę okołoziemską od ponad 50 lat zakończyła się w sobotę, 11.04.2026, o godzinie 02:07 czasu polskiego. W ciągu trwającej 10 dni misji czwórka astronautów z dwóch państw dokonała historycznych czynów. Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch oraz Jeremy Hansen stanowili załogę, która okrążyła Księżyc, pobiła rekordy i bezpiecznie wróciła na Ziemię. W ciągu trwania misji przetestowano rakietę SLS oraz kapsułę Orion wraz ze wszystkimi powiązanymi systemami. Miało także miejsce ręczne sterowanie pojazdem i przeprowadzono krytyczne operacje związane z inżynierią misji. Zebrano dane badawcze, uchwycono inspirujące fotografie oraz pobito rekord odległości, w jakiej ludzie znaleźli się od Ziemi w historii naszej cywilizacji. Artemis II była misją testową, otwierającą drzwi coraz to śmielszym lotom i załogowej eksploracji nie tylko Księżyca, ale też Marsa, a w dalszej perspektywie jeszcze odleglejszych ciał Układu Słonecznego.
Załoga Artemis II podczas pierwszego publicznego wystąpienia po powrocie na Ziemię. Od lewej: Jeremy Hansen, Christina Koch, Victor Glover, Reid Wiseman.
Historyczna wyprawa dookoła Srebrnego Globu rozpoczęła się 02.04.2026 zaraz po północy czasu polskiego. Najpotężniejsza rakieta w historii użyta przez NASA z rykiem wzniosła się w powietrze, wynosząc na orbitę okołoziemską kapsułę Orion wraz z Europejskim Modułem Serwisowym i czwórką astronautów na pokładzie. Pierwszy dzień spędzili oni okrążając naszą Błękitną Planetę, jednocześnie testując między innymi systemy podtrzymywania życia oraz te odpowiedzialne za łączność z resztą ludzkości. Wtedy też przeprowadzono niespotykany wcześniej manewr ręcznego sterowania pojazdem kosmicznym w kosmosie, przeprowadzony przez pilota Victora Glovera ze wsparciem dowódcy misji, Reida Wisemana. Na tym etapie misji załoga napotkała także pierwsze problemy – awarii uległa kosmiczna toaleta. Problem ten jednak został zażegnany dzięki pomysłowości nowo mianowanej kosmicznej hydrauliczki, Christinie Koch. Po osiągnięciu celów na tę część lotu, sprawdzeniu wszystkich krytycznych systemów oraz dotarciu w odpowiedni punkt orbity, przeprowadzony został manewr TLI (ang. trans lunar injection) wprowadzający Artemis II na trajektorię w kierunku Księżyca.
Start rakiety SLS wraz z misją Artemis II.
Droga na Księżyc, chociaż trwała kilka dni, również przyniosła ze sobą wiele ciekawych wydarzeń. Przede wszystkim z perspektywy większości ludzi były to zapierające dech w piersi zdjęcia. Fotografie Ziemi i relacje załogi stanowiły niesamowitą sposobność do przemyśleń i inspiracji dla milionów na całym świecie. Magii tym zdjęciom dodaje także relacja załogi, w której imieniu Christina Koch opisuje swoje odczucia przy obserwacji Ziemi z takiej perspektywy w trakcie rozmowy z załogą ISS:
„To, co się dla mnie zmieniło, kiedy spojrzałam na Ziemię z dystansu, było to, że zaczęłam dostrzegać nie tylko jej piękno, ale też to, jak ogromna otacza ją ciemność. I właśnie to czyniło ją wyjątkową. Naprawdę uwydatniło to, jak bardzo jesteśmy do siebie podobni – jak to samo podtrzymuje przy życiu każdą osobę na planecie Ziemia. Wyewoluowaliśmy na tej samej planecie. Łączą nas pewne wspólne cechy w tym, jak kochamy i jak żyjemy – rzeczy po prostu uniwersalne. A ich wyjątkowość i kruchość stają się jeszcze bardziej wyraźne, kiedy uświadomisz sobie, jak wiele jest wokół niej czegoś zupełnie innego.”
Ważnym momentem tego etapu misji było przejście Artemis II z przestrzeni grawitacyjnej dominacji Ziemi, do przestrzeni, w której grawitacyjnie króluje Księżyc. W trakcie lotu w stronę Księżyca były także przewidziane korekty trajektorii lotu „Integrity”. Jednak, co ciekawe, zrezygnowano z większości zaplanowanych korekt – okazało się bowiem, że manewr TLI udał się niemal idealnie, skierowując Artemis II prosto do celu. Punktem kulminacyjnym oczywiście było dotarcie w najbliższe otoczenie srebrnego sąsiada naszej planety.
Zdjęcie Ziemi wykonane przez dowódcę misji Artemis II Reida Wisemana w drodze w kierunku Księżyca.
Główna część misji – przelot dookoła Srebrnego Globu. Najbardziej intensywne roboczo dla załogi około 6 godzin dokładnych obserwacji naukowych Księżyca zagrało pierwszoplanową rolę. W trakcie tego okresu miały miejsce wydarzenia trzymające w napięciu i wywołujące euforię. Najbardziej wyraźnym z tych pierwszych była przewidziana, trwająca około 40 minut, przerwa w komunikacji z załogą Oriona spowodowana przebywaniem tego pojazdu po przeciwnej stronie Księżyca w stosunku do Ziemi. Właśnie w trakcie tych 40 minut Artemis II ustanowiła nowy rekord największej odległości, w jakiej człowiek kiedykolwiek przebywał od naszej rodzimej planety. Rekord ten, wcześniej należący do załogi Apollo 13, wynosi 400 171 kilometrów. Dla skali jest to odległość 32 razy większa niż średnica Ziemi. Wtedy też uchwycono zdjęcia zachodu oraz wschodu Ziemi zza Księżyca, o których dumnie przypomina Rise – piąty członek załogi, wskaźnik mikrograwitacji oraz maskotka przedstawiająca właśnie wschód Ziemi na wzór fotografii zrobionej podczas misji Apollo 8. Dodatkowo załoga Artemis II miała okazję doświadczyć zaćmienia Słońca przez Księżyc. W trakcie wszystkich tych obserwacji najbliższa odległość, w jakiej znaleźli się od powierzchni Księżyca, wyniosła około 6400 kilometrów.
Zdjęcie wykonane z kamery umieszczonej na jednym z paneli słonecznych Europejskiego Modułu Serwisowego napędzającego kapsułę Orion z załogą misji Artemis II podczas przelotu dookoła Księżyca.
Następnym krokiem był bezpieczny powrót do domu. Artemis II zaczął zmierzać z powrotem w kierunku Błękitnej Planety. Testy, zdjęcia i przygotowania do lądowania na Ziemi zajęły większość roboczego czasu załogi w drodze z Księżyca. W tym też czasie zaczęły się pojawiać różnego rodzaju informacje i spekulacje na temat osłony termicznej kapsuły Orion, która jest kluczowym elementem pojazdu podczas wchodzenia w atmosferę Ziemi. Wynikały one zarówno z krytyczności tej części „Integrity” dla zdrowia i życia załogi, jak i z jego uszkodzeń podczas bezzałogowej misji Artemis II w 2022 roku. NASA jednak zapewniała, że po wprowadzonych ulepszeniach nic nie grozi czwórce załogantów podczas powrotu na Ziemię. Tak więc 11 kwietnia 2026 roku, około godziny drugiej w nocy czasu polskiego nastąpił przelot Artemis II przez atmosferę Ziemi zwieńczony wodowaniem na Pacyfiku, u wybrzeży San Diego w Kalifornii. Zarówno osłona termiczna, komplet 11 sekwencyjnie otwieranych spadochronów, jak i zespół ratunkowo-odzyskowy z NASA ze wsparciem US Navy, spełniły swoje zadania podręcznikowo, czego skutkiem było bezpieczne wodowanie i powrót astronautów na Ziemię.
„Integrity” zaraz przed wodowaniem w Pacyfiku. Widać rozłożone trzy główne spadochrony.
Podczas całego trwania misji były prowadzone relacje poprzez wszelkie social media, pokazujące na żywo na przykład start i lądowanie misji, obraz zarówno z zewnątrz, jak i z wnętrza „Integrity”, przeloty wokół Księżyca i Ziemi. W miarę możliwości przesyłowych NASA udostępniała również na bieżąco zdjęcia i nagrania wykonywane przez astronautów. Niespotykana do tej pory transparentność misji Artemis II pozwoliła całemu światu doświadczyć tego niezwykłego przedsięwzięcia, ukazując jednocześnie wiele bardzo ludzkich zachowań i przypadków mających miejsce w trakcie misji. Dodatkowo NASA prowadziła codzienne konferencje prasowe zawierające podsumowania każdego dnia misji, od startu aż do lądowania, dostępne w social mediach. Wisienkę na torcie transparentności i otwarcia na publikę stanowi, również dostępne online, pierwsze publiczne wystąpienie Reida Wisemana, Victora Glovera, Christiny Koch oraz Jeremiego Hansena po powrocie z kosmosu. Takie podejście pokazuje wyraźnie jeden z celów programu Artemis, którym jest inspiracja ludzi na całym świecie, oraz utwierdza flagowy slogan programu: „Dla całej ludzkości” (ang. „For all humanity”).
Ziemia widziana zza Księżyca. Zdjęcie wykonane przez załogę misji Artemis II.
Tak wyglądała misja Artemis II, tworząca historię na naszych oczach. Jest to kamień milowy w powrocie ludzkości na Księżyc i ustanowieniu na nim stałej obecności człowieka. Jest to także ważny krok w drodze ludzi na Marsa. Przede wszystkim jednak jest to przypomnienie i dowód dla każdego na Ziemi, cytując po raz kolejny Christinę Koch, tym razem z wypowiedzi po powrocie na Ziemię, że:
„Załoga to ludzie […] którzy trwają w tym wszystkim cały czas, bez względu na okoliczności. To bycie razem, ramię w ramię, w każdej minucie, z tym samym celem. To gotowość do cichych poświęceń dla siebie nawzajem. To okazywanie wyrozumiałości. To pociąganie się nawzajem do odpowiedzialności. Załoga ma te same troski i te same potrzeby i jest w nieunikniony, piękny, obowiązkowy sposób ze sobą powiązana. […] Wiem, że nie nauczyłam się jeszcze wszystkiego, czego ta podróż ma mnie nauczyć, ale jest jedna nowa rzecz, którą już wiem. A mianowicie: planeto Ziemio – jesteście załogą.”
Załoga misji Artemis II wewnątrz swojej kapsuły Orion nazwanej „Integrity”. Od lewej: specjalistka misji Christina Koch, specjalista misji Jeremy Hansen, pilot Victor Glover, dowódca misji Reid Wiseman.
Korekta – Alex Rymarski, Adam Piznal
