Obrazek wyróżniający: JAXA

Październik to już jeden z ostatnich miesięcy roku – w tym czasie zaczynają się podsumowania, a kończą konkursy i projekty. W październiku nadal jednak ambitne misje kosmiczne rozpoczynają się, a przełomowe zmiany w świecie kosmosu nabierają tempa. Zgodnie z formułą tej serii, oto kilka wybranych najważniejszych wydarzeń z października 2026 roku!

Medale dla Polski na Międzynarodowej Olimpiadzie z Astronomii i Astrofizyki

Polska reprezentacja zdobyła cztery medale podczas odbywającej się w Wietnamie 19. Międzynarodowej Olimpiady z Astronomii i Astrofizyki (IOAA 2026). Złoty medal wywalczył Dawid Chudzik z XIV Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica w Warszawie. Brązowe medale zdobyli Artur Ziółkowski z Uniwersyteckiego Liceum Ogólnokształcącego w Toruniu, Michał Mrzyk z V Liceum Ogólnokształcącego w Bielsku-Białej oraz Oliwier Kwiatkowski z XIV Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica w Warszawie. Opiekunami polskiej reprezentacji byli dr hab. Grzegorz Kondrat z Uniwersytetu Wrocławskiego oraz dr Grzegorz Stachowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Więcej informacji można znaleźć w dedykowanym artykule.

Konstelacja polskich satelitów Mikroglob ukończona

Wojsko Polskie zyskało kolejne przyrządy na orbicie – tym razem w postaci satelitów Mikroglob-2, Mikroglob-3 oraz Mikroglob-4 – tym sposobem kompletując konstelację. Zostały wyniesione 1 października 2026 roku z bazy Vandenberg Space Force Base w Kalifornii na pokładzie rakiety Falcon 9 firmy SpaceX w ramach misji Transporter-18.

Więcej informacji można znaleźć w dedykowanym artykule.

Początek misji SpaceX Crew-13. Rekordowo krótki lot

Kolejna podróż na Międzynarodową Stację Kosmiczną zakończyła się sukcesem. Tym samym oficjalnie rozpoczęła się misja SpaceX Crew-13, która już od początku zapowiadała się na wyjątkową.

Mimo pechowego numeru misji – trzynaście – lot przebiegł bowiem wyjątkowo pomyślnie. Start odbył się z kosmodromu Cape Canaveral Space Force Station na Florydzie w dniu 1 października o 11:10 czasu lokalnego (wschodnioamerykańskiego, EDT). O godzinie 19:05 tego samego dnia kapsuła Crew Dragon Grace była już zadokowana. Ustanowiło to nowy rekord dla Amerykanów – najkrótszego czasu od startu do dokowania z ISS. Poprzedni wynosił około 12,5 godziny, czyli około 4,5 godziny dłużej.

Więcej informacji można znaleźć w dedykowanym artykule.

Japońska misja MMX na księżyc Marsa wystartowała

W dniu 19 października 2026 roku o godzinie 21:41 czasu polskiego wystartowała pierwsza od 15 lat misja na marsjański księżyc Fobos. Ma ona potencjał stać się pierwszą udaną misją na ten obiekt, gdyż wszystkie trzy poprzednie – sowieckie misje Fobos 1 i Fobos 2 oraz rosyjska Fobos-Grunt – zakończyły się niepowodzeniem.

Start odbył się z Centrum Lotów Kosmicznych Tanegashima w Japonii, skąd wystartowała obecnie sztandarowa rakieta tego kraju – H3. Poleciała ona w najpotężniejszej dostępnej konfiguracji, tzn. z dwoma silnikami LE-9 w głównym stopniu i czterema boosterami na paliwo stałe.

Więcej informacji można znaleźć w dedykowanym artykule.

Astronomia wraca do szkół. Opublikowano projekt podstawy programowej

Od czasu, gdy astronomia była nauczana jako odrębny przedmiot szkolny, minęły 24 lata, natomiast od wycofania jej następcy – przedmiotu „fizyka i astronomia” – 14 lat. Obecnie naukę tę można właściwie poznać jedynie poza szkolnymi murami, ponieważ w szkole występuje ona tylko w niewielkim zakresie na fizyce, przyrodzie i geografii. Sytuacja może jednak ulec zmianie, ponieważ Instytut Badań Edukacyjnych opublikował projekt podstawy programowej nowego, nieobowiązkowego przedmiotu o takim charakterze.

W ramach przedmiotu uczniowie zapoznają się z podstawowymi zagadnieniami działów astronomii, m.in. astronomii obserwacyjnej, astrofizyki gwiazdowej i kosmologii. To bloki pod nazwami „Astronomia obserwacyjna” i „Wiedza o Wszechświecie”. Oprócz tego w projekcie można znaleźć trzeci blok „Technologie kosmiczne”, obejmujący elementy astronautyki i inżynierii kosmicznej oraz dodatkowy blok z zagadnieniem do wyboru przez nauczyciela, np. astrobiologię, planetologię, a także historię astronomii czy astronomię w kulturze.

Więcej informacji można znaleźć w dedykowanym artykule.

Przełom na horyzoncie. SpaceX zamierza złapać Starshipa w całości

Sektor kosmiczny znajduje się obecnie w punkcie zwrotnym, a tempo, w jakim rozwijana jest technologia rakietowa, nie przestaje zadziwiać. Choć ponowne wykorzystywanie elementów rakiet przestało być już domeną science fiction i stało się codziennością, to nadchodzące miesiące mogą przynieść absolutny przełom. Inżynierowie SpaceX szykują się do przeprowadzenia manewru, który jeszcze do niedawna wydawał się niemożliwy do zrealizowania – złapania w całości rakiety Starship.

Dokładna data nie jest jeszcze znana, natomiast wszystko wskazuje na to, że pierwsze w historii złapanie orbitalnego pojazdu jest w zasięgu 1–2 miesięcy. Według Elona Muska IFT-5, najbliższy lot rakiety Starship (jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem), zakończy się złapaniem nie tylko Boostera, ale i samego Shipa przez ramiona ogromnej wieży startowej Mechazilla.

Więcej informacji można znaleźć w dedykowanym artykule.

NASA wprowadza zmiany w programie Artemis

Od misji Artemis II minęło już kilka miesięcy, a NASA nie spowalnia tempa w przygotowaniach do lotów na Księżyc. Według planu Amerykanie powrócą na naszego naturalnego satelitę już w 2028 roku. Aby założenie to mogło zostać spełnione, wprowadzono pewne zmiany w planie Artemis III. Zostały one przedstawione na konferencji 23 października przez administratora NASA, Jareda Isaacmana.

Zmiany objęły harmonogram misji Artemis III oraz architekturę lotów na powierzchnię Księżyca. Misja wystartuje latem 2027 roku jako 14-dniowy lot testowy na niskiej orbicie okołoziemskiej. Załoga sprawdzi spotkanie i połączenie Oriona z testowymi wersjami lądowników SpaceX i Blue Origin. Kampania startowa ma być jedną z najbardziej złożonych w historii, bo wykorzysta trzy z najpotężniejszych rakiet świata.

Więcej informacji można znaleźć w dedykowanym artykule.

To kończy podsumowanie miesiąca – więcej informacji już 1 grudnia!

Korekta – Anna Grzesiak