Zdjęcie w tle: ESO

Gwiazdozbiór Tarczy to gwiazdozbiór nieba południowego; jest piąty od końca pod względem wielkości. Konstelacja została pierwotnie wprowadzona przez polskiego astronoma Jana Heweliusza w XVII wieku. Heweliusz nazwał ją „Scutum Sobiescianum” na cześć króla Jana III Sobieskiego. W większości języków odniesienie do Sobieskiego wyszło z użycia i dzisiaj gwiazdozbiór znany jest po prostu jako Tarcza. 

Powyższa ilustracja pochodzi z dzieła Jana Heweliusza pod tytułem „Uranographia” i przedstawia rysunek Tarczy na tle tworzących jej konstelację gwiazd.

Z konstelacją Tarczy nie wiążą się żadne mity. Jest to jedyna konstelacja związana z postacią historyczną, wspomnianym wyżej Janem III Sobieskim. Heweliusz nadał gwiazdozbiorowi tę specyficzną nazwę dla upamiętnienia zwycięstwa Sobieskiego w bitwie pod Wiedniem w 1683 roku. Krzyż, który król miał wyklepany na swej bojowej tarczy, możemy także odnaleźć w gwiazdozbiorze. Król Jan III Sobieski również pomógł Heweliuszowi odbudować jego obserwatorium po pożarze w 1679 roku – być może astronom chciał mu się za to odwdzięczyć.

Powyższy fragment mapy nieba przedstawia gwiazdozbiór Tarczy w towarzystwie otaczających go konstelacji. Białymi okręgami oznaczone są obiekty katalogu Messiera.

Gwiazdozbiór Tarczy nie posiada żadnych oficjalnie nazwanych gwiazd. Gwiazdy te są blade i czasami trudne do znalezienia z powodu jasnego tła Drogi Mlecznej. Konstelacja posiada natomiast obiekty głębokiego nieba, w tym dwa obiekty Messiera: M11 nazywaną Gromadą Dzikiej KaczkiM26, a prócz tego gromadę kulistą NGC 6712 i mgławicę planetarną – IC 1295.

Zdjęcie gromady M11 wykonane za pomocą teleskopu w obserwatorium La Silla w Chile. Niebieskie gwiazdy w centrum gromady to gwiazdy młode i gorące, natomiast czerwone, znajdujące się na obrzeżach, są starsze i chłodniejsze.

W Polsce konstelacja widoczna jest latem nad południowym horyzontem, tuż poniżej Orła, nad Strzelcem. Tarcza należy do rodziny gwiazdozbiorów Herkulesa wraz z Orłem, Ołtarzem, Centaurem, Koroną Południową, Krukiem, Pucharem, Krzyżem Południa, Łabędziem, Herkulesem, Hydrą, Wilkiem, Lutnią, Wężownikiem, Strzałą, Sekstansem, Wężem, Trójkątem Południa i Liskiem.

Autor

Natalia Kowalczyk

Członek Kolegium Redakcyjnego portalu AstroNET.